Vliegbasis Soesterberg

Een van de kroonprojecten binnen Hart van de Heuvelrug is de herontwikkeling van de Vliegbasis Soesterberg. Een kroonproject vanwege haar omvang: 1000 voetbalvelden groot. centraal gelegen in het hart van de Heuvelrug en de plek waar twee corridors samen komen.  De organisatie van de herinrichting is in handen van de provincie Utrecht, gemeenten Zeist en Soest. Verder is Het Utrechts Landschap als toekomstig eigenaar en beheerder actief betrokken. En Defensie blijft een belangrijke partner: Zij is nog eigenaar van ca. 120 hectare voor CNA en het nationaal Militair Museum.

Onderaan de pagina ziet u een kaart van het ruimtelijk plan van de Vliegbasis Soesterberg, vastgesteld in 2009. De kaart geeft inzicht in de toekomst van de vliegbasis. Als u op de grijze met rood omlijnde stippen gaat staan met de cursor krijgt u meer informatie.

Voorontwerp bestemmingsplan Vliegbasis Soesterberg

De transformatie van het militaire vliegveld naar een terrein voor natuur, recreatie en wonen komt weer een stap dichterbij. Om deze wijziging van functies juridisch en planologisch mogelijk te maken is een nieuw bestemmingsplan noodzakelijk. Omdat de vliegbasis op grondgebied van de gemeente Zeist en Soest ligt, is het niet mogelijk om de plannen in één bestemmingsplan te vatten. Daarom stellen Zeist en Soest ieder een bestemmingsplan op voor het deel van de vliegbasis binnen de eigen gemeentegrens.

Vanaf donderdag 22 december 2011 tot en met woensdag 1 februari 2012 liggen de ontwerpbestemmingsplannen  ‘Vliegbasis Soesterberg’ en de ontwerpbesluiten hogere grenswaarden bij de gemeenten Soest en Zeist ter inzage.

Bestemming van het terrein
Het terrein van de voormalige Vliegbasis wordt vooral bestemd voor recreatie en natuur met ecologische verbindingszones. Er komt een nationaal Defensiemuseum en het gebied van Camp New Amsterdam behoudt de militaire bestemming. Tegen de bebouwing van Soesterberg aan worden maximaal 440 woningen gebouwd verdeeld over de beide gemeenten. De landingsbanen blijven prominent aanwezig in het gebied, als herinnering aan een eeuw vliegen. De zweefvliegvereniging blijft gebruik maken van het terrein.

U kunt tot en met 1 februari 2012 reageren op de ontwerp bestemmingsplannen Vliegbasis Soesterberg. Klik hier voor meer informatie over inspreken en het plan van de gemeente Soest en hier voor de gemeente Zeist.

Vervolg
De gemeenteraad besluit over het, al dan niet gewijzigd, vaststellen van het bestemmingsplan (verwacht in zomer van 2012).

Kunst op de vliegbasis

Crown of creation

Het is niet direct iets dat je associeert met de discipline en vechtlust van het leger: bloemen. Toch is het een volstrekt logische keuze dat beeldend kunstenaar Erik Odijk de wanden van een munitiebunker met een floraal motief voorziet. Wie goed om zich heen kijkt, komt op de vliegbasis namelijk veel zeldzame bloemsoorten tegen. De flora die Odijk op de basis aantrof, dient dan ook als uitgangspunt voor de muurtekening die hij op deze plek realiseerde.

De bloemen symboliseren de transformatie die de vliegbasis van een militair terrein naar een natuurlandschap ondergaat, maar legt ook een relatie met de protestbewegingen. Een periode waarin de flowerpower het opnam tegen de Vietnamoorlog en de dreiging van kernwapens. Met het werk Crown of Creation eert Odijk de bloem als kroon op de schepping. Tegelijkertijd verwijst de titel van het werk ook naar de gelijknamige plaat van de hippie rockband Jefferson Airplane, waar een atoomexplosie op de platenhoes prijkt.

Odijk werkte niet alleen in deze donkere bunker. De gastkunstenaars Dennis Amatdjais, Rob Birza, Robbie Cornelissen, Hadassah Emmerich, Jan van de Pavert, Laura Sassen en Judith Witteman lieten allemaal hun eigen handschrift op het beton achter.

Dit kunstwerk behoort tot de Collectie De Basis en maakt deel uit van de culturele ontwikkeling van de vliegbasis Soesterberg. Partners hierin zijn: Provincie Utrecht, Utrechts Landschap, Vrede van Utrecht, Centrum Beeldende Kunst Utrecht, vliegbasis Soesterberg, gemeente Soest en gemeente Zeist.

Dit kunstwerk is gefinancierd door Provincie Utrecht, SKOR, Vrede van Utrecht, CBKU en K.F. Heinfonds.

Fotografie: Pieter Crucq

Unieke natuur op de vliegbasis, met ecoloog Herman van den Bijtel

Ecoloog Herman van den Bijtel: "Het is een feest om naar dit natuurgebied te komen!"

Herman loopt inmiddels twee jaar rond op Vliegbasis Soesterberg om de natuur te inventariseren en kent het gebied op zijn duimpje. "Vliegbasis Soesterberg is een heel bijzonder gebied waarin vele zeldzame en bijzondere dieren en planten leven. Dit is ontstaan door de functie die de vliegbasis in het verleden had." Militaire sporen kom je overal tegen op de vliegbasis: vervallen loopgraven, betonnen platen, oude putten. "Mij viel de oude houten hangar op, die nu helaas is afgebroken. Dat zou een mooie fietsenstalling in de toekomstige woonwijk zijn geweest," vindt Herman.

Vlinders, tapuiten en paddenstoelen
Herman is veel bijzondere dingen tegengekomen tijdens zijn onderzoek op de vliegbasis: "Zoveel, daar kan ik bijna niet uit kiezen! Op de vliegbasis leeft bijvoorbeeld een populatie kommavlinders van meer dan 5000 dieren, dit is de grootste populatie van heel Noordwest Europa!" De kommavlinder is zeer zeldzaam, deze staat ook op de rode lijst van bedreigde diersoorten. Naast de kommavlinder leven er veldleeuweriken, roodborsttapuiten, roofvogels en hagedissen en groeien er verschillende zeldzame soorten paddenstoelen op de vliegbasis.

Dieren en planten tellen
Tijdens de natuurinventarisatie telt Herman het aantal dieren per soort. Dit gaat per dier op een andere manier. "We tellen in een gebied ter grootte van 1 hectare alle vlinders die we zien en noteren onder andere de locatie, of het mannetjes of vrouwtjes zijn, op welke planten ze zitten en of er speciale uiterlijke kenmerken zijn. We hebben op de vliegbasis zo'n 2000 kommavlinders geteld." Bij de berekening van het totaal aantal vlinders op de hele vliegbasis wordt een vermenigvuldigingsfactor gebruikt. Deze factor verschilt per diersoort.

Opengesteld natuurgebied
De Provincie Utrecht, de gemeenten Soest en Zeist en het Utrechts Landschap werken samen aan de herinrichting van Vliegbasis Soesterberg. Herman: "Ik denk genuanceerd over de openstelling van het gebied voor publiek. Als je iets verandert op de vliegbasis, verandert de natuur ook meteen. Verharding wordt weggehaald, gebouwen worden gesloopt etc. Ik heb het gevoel dat er soms wat eenvoudig wordt gedacht over de invloed daarvan op de natuur. Het bezoek van mensen die over de vliegbasis wandelen heeft gevolgen voor de grondbroeders zoals de veldleeuwerik. Ik hoop dan ook niet dat de mensen door het gras gaan lopen."

Baas van de basis
Als Herman zelf eigenaar was van het gebied zou hij het laten zoals het is: "Alles laten liggen en laten verweren, alle gebouwen laten staan. Ik zou een bestemming zoeken voor de gebouwen die past bij de omgeving. Daarnaast zou ik net als nu mensen toelaten voor begeleide excursies om te laten zien waarom het zo waardevol en bijzonder is. Een cultureel evenement of festival aan het eind van de zomer moet kunnen."
Herman is benieuwd hoe de natuur op de vliegbasis zich ontwikkelt. "Ik hoop dat we er over tien jaar samen in geslaagd zijn op basis van goede onderzoeksgegevens de maatregelen en geplande activiteiten zo vorm te geven dat de natuurwaarde op peil is gebleven en is verbeterd op plekken waar gebouwen en verharding is weggehaald."

Festival DE BASIS
Er komen op 10 en 11 september duizenden mensen op de vliegbasis tijdens Festival DE BASIS, wat wil jij ze meegeven? "Kijk omhoog naar de buizerd en torenvalk en kijk naar beneden naar paddenstoelen of de kleine leeuwentand. Let eens op de verschillen in het grasland. Realiseer je dat je rond mag lopen in een uniek natuurgebied en geniet ervan. Het is een feest om hier naartoe te komen!"

Herman van den Bijtel
Herman heeft het afgelopen jaar samen met een team specialisten alle natuur op Vliegbasis Soesterberg geïnventariseerd. Hij zal ook de komende vijf jaar de natuur op de vliegbasis volgen, in opdracht van projectbureau Vliegbasis Soesterberg. Hierdoor kunnen we zien hoe de planten en dieren zich ontwikkelen en welke invloed de veranderingen op de vliegbasis op de natuur hebben. Daarnaast is er wet- en regelgeving die deze inventarisatie voorschrijft.

Fotografie: Georgina Brouwer

Begeleide fietstochten over de vliegbasis

Voorlopig gaan de hekken nog niet weg. Dat heeft met allerlei bodemonderzoek en sloopwerk te maken. De provincie Utrecht, de gemeente Zeist en de gemeente Soest werken samen aan de herinrichting van de Vliegbasis Soesterberg. Onder begeleiding willen we wel stap voor stap het best bewaard geheim onthullen. Dat doen we alleen met de fiets. Want 1000 voetbalvelden beloop je niet in een middag.

Eind oktober was de laatste fietstocht van 2011. Ook in 2012 kunt u weer meefietsen met de vrijwilligers! Op 3 maart 2012 is de eerstvolgende fietstocht. 

De fietstochten worden namens de partners om de week op zaterdag georganiseerd door vrijwilligers van Het Utrechts Landschap. We starten in de oude brandweer op Vliegbasis Soesterberg, waar het informatiepunt van Hart van de Heuvelrug zich bevindt. U leest op deze website wanneer de nieuwe data zijn, waar u het startpunt kunt vinden. Deze informatie komt ook in de nieuwsbrief.

U kunt zich aanmelden voor de fietstochten. Op de bonnefooi komen en meefietsen liever niet. U kunt wel altijd meewandelen op landgoed De Paltz. Daarvoor hoeft u zich niet in te schrijven.

De fietstochten zijn tussen 13.30 en 16.00 uur. Na een korte toelichting gaan we vervolgens 1.5 uur fietsen. De maximale groep is 25 mensen per keer. Heeft u interesse voor deze unieke fietstocht?

• Meld u dan hier aan. U krijgt binnen 3 werkdagen een bevestiging met nummer en datum.
• U hoort de vertrektijd van ons.
• Breng uw eigen fiets mee.
• Neem regenkleding mee, bij echt slecht weer of een temperatuur boven de 30 graden celcius gaat de fietstocht in overleg niet door. Ook zijn er minimaal 5 aanmeldingen nodig.